Nedjelja, 25 Februara, 2024
spot_img
NaslovnicaPoljoprivredne graneVoćarstvoMajstorski pristup - Metode za vrhunski prinos i kvalitet TREŠANJA

Majstorski pristup – Metode za vrhunski prinos i kvalitet TREŠANJA

UKLJUČITE SE U NAŠU VIBER ZAJEDNICU

Trešnje pomotehničke mjere – U uslovima žestoke konkurencije na svjetskom tržištu stone trešnje, dobijanje krupnog i kvalitetnog ploda postalo je imperativ.

Kao dodatak ovome, na raspolaganju je sve manje kvalitetne radne snage, pa su i troškovi njenog angažovanja sve veći. Stvorila se potreba da se stabla u zasadima sade gušće, lako održavaju i rano prorode, da je konstantna produkcija osvijetljenog rodnog drveta umjerene bujnosti (redovna obnova ostvaruje se putem rezidbe), a sve ovo je garancija za dobijanje VKV roda. Dobro odabran sistem gajenja čini strukturni okvir koji će ispuniti zadate ciljeve. Odabir odgovarajućeg sistema gajenja zavisi od uslova gajenja, sorte, podloge, dostupnosti radne snage i sprovedene tehnologije gajenja.

Trešnja po svojoj prirodi raste bujno i u formi piramidalne krune, sa izraženom apikalnom dominacijom, težeći razgranavanju samo pri vrhu mladih prirasta. Bujnost stabala trešnje, naročito u kombinaciji sorta-podloga, predstavlja izazov za svakog tehnologa u zasadu, u smislu rešavanja nekolicine problema, poput izrazito bujnog porasta (bujni nosači skeleta sa malo rodnog drveta najčešće su rezultat pomotehničkih zahvata slabog intenziteta), odlaganja rodnosti do 5.-6. lista (naročito stimulisanog poznom zimskom rezidbom, plodnim zemljištem ili preteranim đubrenjem), malog ugla grananja skeletnih grana (često dovodi do pucanja kore u rakljama usljed izmrzavanja, pa zatim naknadnog razvoja rak-rana usljed razvoja patogena poput Pseudomonas syringae i Leucostoma cyncta). Stoga je tehnološki izazov proizvesti stablo trešnje male bujnosti koje produkuje grančice na željenim pozicijama, donoseći rod u drugoj ili trećoj godini.

Pročitajte: Orezivanje trešnje nakon berbe – Prednosti i način obavljanja

Upotrebom kržljavih podloga ne samo da se lakše kontroliše bujnost krošnje nego se utiče i na rano plodonošenje s obzirom na ostvareni široki ugao razgranavanja, uz postojeću opasnost dobijanja sitnih plodova u uslovima čestog prerođavanja stabala. Odgovarajući uzgojni oblik i tehnologija gajenja na slabije bujnim podlogama kontrolišu procese zametanja i ravnoteže između bujnosti i rodnosti, promovišući krupnije plodove. Bez obzira na kombinaciju sorta-podloga trešnje, kod trešnje je imperativ obezbijediti prirast svake godine kako bi se ostvario maksimalni KV ploda.

Najkrupnije i najkvalitetnije plodove trešnja nosi mlado rodno drvo pri svojoj osnovi, kao i majske kitice stare 1-3 godine. Stoga je prioritet nove tehnologije gajenja trešnja kako obezbijediti obilje novih prirasta dužine 30-60 cm u određenim dijelovima krune shodno uzgojnom obliku i umanjiti broj izrođenih majskih kitica.

Pomotehnički zahvati za bolju rodnost trešanja

Vršno prekraćivanje na jednogodišnji prirast

Ovakav zahvat stimuliše bočno razgranavanje u zoni blizu vršnog presjka i obično se primjenjuje u ranim etapama formiranja uzgojnog oblika. Ova vrsta reza inetnzivno se primjenjuje kod nekih uzgojnih oblika (Španski grm, Strmoglava piramida i dr.);

Vršno prekraćivanje na starije rodno drvo

Ovaj rez ojačava bočne grane, iako mu nedostaje nešto od ojačavajućih efekata koje čini prekraćivanje na 1-godišnji prirast. Naime, on ne odlaže plodonošenje u istom stepenu, ali se rodni pupoljci obično njime odstranjuju, smanjujući rod. Ovaj zahvat obično se izvodi radi ojačanja rodnog drveta i uklanjanja prirasta sa oborenim rastom, kao i radi uspostavljanja ravnoteže na nivou lisna masa-plod;

Pročitajte: Evo kako da izaberete definitivno najbolje trešnje – Na jednu stvar obratite posebnu pažnju

Rezidba na patrljak

Koristi se radi obnove rodnog drveta, s ciljem njegovog podmlađivanja i obnove produktivnosti. Postoje dva tipa reza na patrljak.

Kod 1. tipa postojeća grana se povratno reže do tačke na rastojanju 2,5 -100 cm od njene osnove, u cilju pospešivanja izbijanja novih prirasta. Ovaj zahvat se radi kada ne postoje bočna razgranavanja sposbna da zamijene vršni dio grane koji se rezidbom odstranjuje. Novi prirasti se dobijaju od prisutnih vidljivih pupoljaka na preostalom patrljku (kod mladog drveta) ili od naknadno razvijenih adventivnih pupoljaka pod korom (starije drvo).

2. tip reza na patrljak sprovodi se ukoliko grana ima uspravan porast ili je izrođena. Grana se vršno prekraćuje na rastojanje od nekoliko nodusa od osnove sekundarnog razgranavanja, koje je obično slabije bujnosti i koje će preuzeti ulogu vodilje (terminalni rast).

Ovde je bitno da vrh sekundarnog prirasta bude višlji po položaju od vrha rezom dobijenog patrljka, čime se depresira mogući vertikalan rast novoizbilih mladara na patrljku a sekundarni prirast drži u manje bujnom i horizontalnijem položaju. Rez na patrljak izveden u kasnoj zimskoj rezidbi ili tokom cvjetanja obezbijediće porast novih mladara u većem stepenu u odnosu na rezidbu izvedenu u dr. dijelovima godine;

Brunerov (sektorijalni dupli) rez

Predstavlja kombinaciju 2 reza sprovedena u cilju kontrole bujnosti mladih stabala tokom zimskog mirovanja. Vršno prekraćivanje ljetorasta koji dominira po svom vertikalnom porastu na primarnoj grani vrši se na gornji pupoljak i istovremeno sa vršnim prekraćivanjem manje bujnog ljetorasta, horizontalnijeg položaja na stožini /nosaču.

Cilj izvedenih rezova je preusmjeravanje snage rasta ka slabijem prirastu (pošto se ostatak patrljka bujnog ljetorasta sa svim razvijenim mladarima na njemu uklanja do osnove sredinom vegetacije). Ovakva procedura dopušta da se prekraćivanje izvede i na primarnim granama stabla bez izazivanja prekomjernog bujnog rasta kao reakcije, pošto se isti zahvat (dupli vršni rez) može ponoviti u nekoliko navrata na istom nosaču, a onda se nosač uklanja kosim rezom na patrljak;

Rezovi proređivanja

Služe za uklanjanje čitavih grančica do osnove u cilju bolje prosvjetljenosti krune. S obzirom da se izvode u zonama u kojima je stimulisanje porasta veće (u odnosu na vršno prekraćivanje), oni ipak uzrokuju manje odlaganje rodnosti stabla;

Manipulisanje granama

Većina sorti trešnje imaju grane uspravnog porasta, pa mogućnost lomljenja grana usljed lošeg zdrvenjavanja istih u uskim rakljama može biti problem, kao i kruna koja je uža pri svojoj osnovi nego pri vrhu, što opet uzrokuje malu prozračnost krune. Radi proširenja osnove krune i ojačanja grana u njihovoj osnovi, kao i bolje prosvjetljenosti -ranijeg stupanja stabala u plodonošenje potrebno je proširiti ugao razgranavanja. Dok su grane još zeljaste i oko 8-10 cm dužine treba umetati čačkalice, čime će se povećati ugao njihovog razgranavanja.

U vjetrovitim područjima gdje čačkalice lako spadaju sa stabla, za postizanje odgovarajućeg ugla razgranavanja mogu se koristiti i veziva, kojima se grane obaraju privezivanjem za zemlju ili stablo, u kombinaciji sa postavljanjem spone (šelni) na samom vrhu debla.

Pročitajte: Trešnje u rakiji – Recept za omiljeno žensko piće

Ljetnja rezidba

Primjenjuje se u svim sistemima gajenja, ali je naročito bitna kod Španskog grma i Vogelovog vretena. Ona izaziva manju reakciju u smislu pojave naknadnog prirasta u odnosu na zimsku rezidbu, dovodeći i do ranijeg plodonošenja stabala. Ipak, u određenim kombinacijama sorta-podloga, ova vrsta pomotehničkog zahvata može dovesti do prerođavanja stabala, pa zimska rezidba može služiti kao njena dopuna u smislu uravnoteženja bujnosti i rodnosti. U suštini, prirasti koji nastaju nakon ljetnje rezidbe generalno imaju otvoreniji ugao grananja. Najbolje je rezove u smislu uklanjanja vršne 1/3 mladara izvesti u 2. dijelu vegetacije (kraj ljeta-početak jeseni);

Promalin (biljni regulator rasta na bazi citokinina i giberelina)

Umjesto oštrih rezova u vršnoj rezidbi ljetorasta koje odlažu rodnost, proizvođači trešnje primjenjuju ponekad Promalin kako bi stimulisali razgranavanje. Obično se primjenjuje u mješavini sa bijelom bojom lateks u fazi zelenog vrha pupoljka, a za dobijanje najboljih rezultata u smislu dobijanja prirasta pri osnovi grana ponekad je neophodno ukloniti vršnu 1/3 snažnog porasta. Promalin najpouzdanije djeluje pri umjerenim-visokim proljećnim temperaturama (većim od 15°C), dok produženo hladnije vrijeme nakon njegove primjene može dati slabe rezultate.

Prstenovanje-zarezivanje

Još jedna metoda za pospješivanje razgranavanja koja se može primjenjivati kod bilo kog sistema gajenja. Zarez u vidu prstena u kori se pravi do kambijuma i to iznad pupoljka koga želimo da pokrenemo. Rez treba da je širine 1/3-1/2 obima grane. Za dobijanje adekvatnog odgovora kod bujnog stabla potreban je relativno širok rez (moguća je i primjena duplog sječiva za zarezivanje) i duži vremenski period za reakciju pupoljaka, ali ovaj zahvat nije osjetljiv na temperature kao prethodni. Za dobijanje boljih rezultata aktiviranja odgovarajućih pupoljaka na stožini, poželjno je ukloniti ostale suvišne pupoljke, najbolje u vrijeme zelenog vrha pupoljka.

Autor: mr Dejan Marinković

POVEZANI ČLANCI

NAJNOVIJE VIJESTI