Mala buba koja spašava vrtove: Tokom života pojede 5.000 lisnih vaši, ali u jesen mnogima stvara nelagodu
Kada ugledaju bubamaru, mnogi vjeruju da donosi sreću. Međutim, iza njenog simpatičnog izgleda krije se jedan od najkorisnijih insekata u prirodi.
Ova mala buba pravi je saveznik vrtlara i poljoprivrednika jer tokom svog života a to znači za 4 do 7 nedelja, može pojesti čak 5.000 lisnih vaši, sitnih štetočina koje uništavaju cvijeće, voće, povrće i ukrasno bilje. Upravo zbog toga bubamara ima važnu ulogu u očuvanju zdravih biljaka.
Njena sposobnost da prirodno smanjuje broj štetočina toliko je cijenjena da je mnogi poljoprivrednici namjerno puštaju u voćnjake, plastenike i bašte. Na taj način smanjuje se potreba za pesticidima, a biljke ostaju zaštićene bez prekomjerne upotrebe hemikalija.
Malo je poznato i da bubamara nije korisna samo kada odraste. Njene ličinke, koje izgledaju potpuno drugačije od prepoznatljive crvene bubice s tačkicama, još su proždrljivije i svakodnevno pojedu veliki broj lisnih vaši.
Postoji i jedna zabluda koja se godinama prenosi s generacije na generaciju – broj crnih tačkica na bubamari ne pokazuje njenu starost. Broj tačkica zavisi od vrste, a naučnici su do danas opisali više od 6.000 vrsta bubamara koje mogu biti crvene, žute, narandžaste, crne pa čak i ružičaste.
Kada se osjeti ugroženom, bubamara koristi neobičan način odbrane. Iz zglobova nogu ispušta žućkastu tečnost neugodnog mirisa i okusa koja odvraća ptice i druge predatore.
Iako je duga tek nekoliko milimetara, njen značaj za prirodu je ogroman. Zahvaljujući neumornom uništavanju štetočina, bubamara pomaže očuvanju vrtova, voćnjaka i usjeva te se s razlogom smatra jednim od najkorisnijih insekata na svijetu.
AZIJSKA BUBAMARA
Pored naše "domaće" bubamare poslednjih godina pojavila se i takozvana azijska bubamara (Harmonia axyridis). Ona je po izgledu tipična bubamara i ne razlikuje se mnogo od svojih srodnika.
Početkom osamdesetih godina XX veka zvanično je unijeta u SAD, kao biološki agens u borbi protiv biljnih vaši. Brzo se aklimatizovala i postala dominantna bubamara u novoj sredini. Posle 20 godina brzo se raširila po SAD, Kanadi, Južnoj Americi, Evropi… Kod nas je prvi put zabeležena 2008. godine na teritoriji Nacionalnog parka Fruška Gora.
Iako je i azijska bubamara izuzetno korisna u prirodi, tokom jeseni može postati neželjen gost u domovima. Kada joj ponestane hrane, dobija nagon za rojenjem i počinje tražiti sigurno mjesto za prezimljavanje. Ako primijetite jednu bubamaru na prozoru ili zidu kuće, velika je vjerovatnoća da će ih ubrzo biti još. Odrasle jedinke ispuštaju feromone koji privlače druge bubamare, pa se mogu okupiti u velikom broju na fasadama, balkonima ili u unutrašnjosti kuća. Iako nisu opasne za ljude niti oštećuju namještaj, njihovo masovno pojavljivanje kod mnogih izaziva nelagodu i smatra se neugodnim, posebno kada se zavuku u pukotine, oko prozora ili na tavane gdje provode zimu.
Ova vrsta za sada ne prestavlja ekonomski značajnu štetočinu. Korisnost ovih insekata se ogleda u smanjenju populacije lisnih vaši. Svetski stručnjaci rade na pronalaženju načina da kontrolišu populaciju azijskih bubamara istražujući potencijalne prirodne neprijatelje, koji bi smanjili brojnost. Otporne su na biljne bolesti i parazite. Proučavanje njene bioekologije u klimatskim uslovima naše zemlje tek predstoji.
